โรคซึมเศร้า

ทำไมผู้ป่วยโรคซึมเศร้าถึงฆ่าตัวตาย? จากข้อมูลของกรมสุขภาพจิตในปี พ.ศ. 2560 เคยระบุไว้ว่า การฆ่าตัวตายเป็นสาเหตุการเสียชีวิตทั่วโลกกว่า 8 แสนคนต่อปี คาดว่าจะเพิ่มเป็น 1.5 ล้านคน ในปี 2563 โดยมีคนพยายามฆ่าตัวตายสูงกว่าคนที่ฆ่าตัวตายสำเร็จ 20 เท่าตัว คนไทยฆ่าตัวตายสำเร็จเฉลี่ย 1 คน ในทุก ๆ 2 ชั่วโมง ผู้ชายมีอัตราการฆ่าตัวตายสุงกว่าผู้หญิง ซึ่งเกิดจากหลายสาเหตุประกอบกัน และโรคซึมเศร้าก็เป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดการฆ่าตัวตาย จากข่าวการฆ่าตัวตายที่กลายเป็นประเด็นร้อนที่พบเห็นได้มากขึ้นในสังคมยุคปัจจุบัน โดยเฉพาะทางโลกโซเชียลเพราะส่วนใหญ่จะถูกระบุว่าผู้ตายป่วยเป็นโรคซึมเศร้า และมีศิลปินดารา นักร้องชื่อดังมากมายทั้งในเมืองไทยและต่างประเทศที่ฆ่าตัวตายเพราะความเจ็บป่วยด้วยโรคซึมเศร้า จนทำให้คนหันมาให้ความสนใจเกี่ยวกับเรื่องโรคซึมเศร้ากันมากขึ้น แต่คนส่วนใหญ่ไม่เข้าใจว่าทำไมผู้ป่วยโรคซึมเศร้าถึงฆ่าตัวตายและกลายเป็นคอมเมนท์ดราม่าทางโลกโซเชียลเพราะความไม่เข้าใจ จีจึงขอแชร์ข้อมูลที่เป็นประโยชน์เพื่อให้คนไทยเราได้ตระหนักรู้ เข้าใจและสามารถช่วยกันป้องกันหรือลดอัตราการฆ่าตัวตายลงได้โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคซึมเศร้า

โรคซึมเศร้า

จากข้อมูลศูนย์ความรู้เทคโนโลยีโรคซึมเศร้าไทย ได้อธิบายแนวคิดของทฤษฎีสัมพันธภาพระหว่างบุคคลของการฆ่าตัวตาย (Interpersonal Theory of Suicide) โดย แวน โอเดน  (Van Orden) ซึ่งเป็นทฤษฎีหนึ่งที่มีความเชื่อมโยง ระหว่างโรคซึมเศร้ากับการฆ่าตัวตาย สรุปได้ 4 ประการ ดังนี้

1. การไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของสังคมความรู้สึกโดดเดี่ยว ไร้ค่าและรับรู้ว่าตนเองเป็นภาระของผู้อื่น

2. เมื่ออยู่ในสถานการณ์ที่ทำให้ผู้ป่วยเกิดความรู้สึกโดดเดี่ยว คิดว่าตนเป็นภาระของคนอื่นอย่างถาวร โดยไม่มีอะไรมาเปลี่ยนแปลงได้ ทำให้ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าหมดหวังต่อสถานการณ์ และเป็นสาเหตุที่มากเพียงพอที่จะทำให้ผู้ป่วยเกิดความต้องการที่จะฆ่าตัวตายโดยเร็ว

3. เมื่อเกิดความต้องการอยากจะฆ่าตัวตายร่วมกับความรู้สึกไม่กลัวตาย เป็นเงื่อนไขเพียงพอที่จะทำให้ผู้ป่วยโรคซึมเศร้าเกิดความตั้งใจในการฆ่าตัวตาย

4. ความรู้สึกโดดเดี่ยว สิ้นหวังทำให้ความรู้สึกกลัวตายน้อยลงและเพิ่มความทนต่อการกลัวบาดเจ็บมากขึ้น จนเกิดผลตามมาคือ พยายามฆ่าตัวตายจนเกือบตาย และในที่สุดก็ฆ่าตัวตายได้สำเร็จ

โรคซึมเศร้า

จีเองก็เคยสงสัยว่าทำไมตอนที่ตัวเองป่วยเป็นโรคซึมเศร้า จึงมีความคิดฆ่าตัวตาย ทั้ง ๆ ที่ความรู้สึกจริง ๆ ที่จำได้ในตอนนั้นไม่ได้อยากตายจริง ๆ แต่ไม่รู้ว่าจะใช้ชีวิตอยู่ต่อยังไง ชีวิตจิตใจมันรู้สึกมืดมน หมดหนทาง สิ้นหวังและมันเป็นความรู้สึกที่ท่วมท้นจนอธิบายไม่ถูกถึงความเจ็บปวดทุกข์ทรมานใจ และไม่เคยคาดคิดว่ามันจะเกิดขึ้นกับตัวเอง

สาเหตุหนึ่งที่สำคัญคืออาการของโรคซึมเศร้า เนื่องจากอาการของโรคทำให้การทำงานของสารสื่อประสาทในสมองเปลี่ยนแปลงไปผู้ป่วยโรคซึมเศร้าจะมีความคิดลบ ๆ เกิดขึ้นซ้ำ ๆ วนเวียนอยู่อย่างนั้น เรียกว่า ลูปของโรคซึมเศร้า เพราะเกิดจากตัวโรคที่ผู้ป่วยไม่สามารถที่จะรับมือหรือจัดการกับความคิดได้เหมือนคนปกติทั่วไป ยิ่งปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการรักษาหรือบำบัดอย่างถูกต้อง ยิ่งอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ถูกกดดันอย่างรุนแรงหรือมีอะไรมากระตุ้นให้อาการรุนแรงก็จะยิ่งทำให้ผู้ป่วยรู้สึกกดดันจนรู้สึกว่าทนรับสภาพแบบนั้นต่อไปไม่ไหวแล้ว

บวกกับในตอนนั้นจีต้องเจอกับมรสุมชีวิต ทั้งเรื่องชีวิตคู่ การหย่าร้าง เรื่องครอบครัว การงาน การเงิน ความสัมพันธ์และสังคมรอบตัว มันเป็นปัญหาที่ถูกสะสมมาจนกลายเป็นความเครียดเรื้อรัง อีกทั้งปัญหาปัจจุบันที่เกิดจากผลกระทบของโรคซึมเศร้าที่ทำให้เราไม่สามารถใช้ชีวิตได้เหมือนตอนเราปกติ จากทฤษฎีดังกล่าวข้างต้นมันทำให้จีเข้าใจสภาพจิตใจของตัวเองในตอนนั้นเลยว่าทำไมคน ๆ หนึ่งถึงคิดฆ่าตัวตายได้

“จิตของมนุษย์ที่ไม่ได้รับการฝึกนั้นเปรียบเสมือนน้ำ เมื่อถูกปล่อยทิ้งไว้มันจะไหลลงสู่ที่ต่ำเสมอ “

คำสอนนี้นักจิตวิทยาทางตะวันตกได้ยืนยันแล้วว่าเป็นจริงเพราะคนเรามี ความคิดเฉลี่ยวันละประมาณ 15,000-60,000 ความคิด โดยนักจิตวิทยาพบว่า ความคิดกว่า 80% ในแต่ละวันของคนที่ไม่ได้ฝึกจิตเป็นประจำ เป็นความคิดที่ไม่เพียงแค่ไร้ประโยชน์ แต่ยังเป็นความคิดวนเวียนที่บั่นทอนชีวิตและทำให้จิตติดลบอีกด้วย

ที่น่ากลัว ก็คือ จิตแพทย์นามว่า ดร.เดเนียล จี. เอเมน ค้นพบจากการสแกนสมองนับ 80,000  ก้อน ตลอดระยะเวลา 30  ปีว่า “ความคิดลบที่ขาดการดูแล” สามารถเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของเนื้อสมองและบ่อนทำลายโครงข่ายใยประสาทในระดับชีวภาพได้จริง ๆ

โรคซึมเศร้า

หากความคิดลบมากมายถูกปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ดูแลมันจะเริ่มทับถมและผนวกรวมกันเป็นมหันตภัยร้ายแรงที่ทำให้หลายคนทนไม่ไหวจนต้องฆ่าตัวตายหรือทำร้ายผู้คนรอบข้างจนเกิดโศกนาฎกรรมหน้าหนึ่งมาแล้วนับครั้งไม่ถ้วน อะไรที่เราคิด พูด หรือทำบ่อย ๆ จะส่งผลต่อรูปร่างโครงสร้าง การเชื่อมต่อและจำนวนเส้นประสาทในสมองของเราอย่างเห็นได้ชัด การค้นพบนี้นับเป็นการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของวงการจิตวิทยาภายในรอบหลายทศวรรษที่ผ่านมาเลยทีเดียว

หลังจากที่จีป่วยเป็นโรคซึมเศร้าซ้ำอีกครั้งหนึ่งแล้วตระหนักรู้ในโรคซึมเศร้า จึงฝึกรับมือกับอาการมันช่วยให้จีไม่กรีดตัวเอง ทำร้ายต้วเองและฆ่าตัวตายอีก แต่จีฝึกใจตัวเองและฆ่าตัวตนแทน เรียนรู้ด้วยการอ่านข้อมูลทางจิตวิทยาแล้วนำมาปรับใช้เพื่อพาตัวเองก้าวข้ามผ่านช่วงเวลาที่เลวร้ายนั้นมาได้ และฝึกใจตัวเองด้วยการเจริญสติเพื่อเปลี่ยนโครงสร้างทางสมอง เพื่อเปลี่ยนความคิดและพฤติกรรม เปลี่ยนเส้นทางชีวิตตัวเองใหม่ได้สำเร็จ จากประสบการณ์ความเสี่ยงที่สูงที่จะทำให้จีกลับไปป่วยซ้ำอีกหลายรอบหลังจากหยุดยารักษาแล้ว มันช่วยให้จีมั่นใจว่าจะสามารถป้องกันการกลับไปป่วยซ้ำได้ และสามารถใช้ชีวิตได้ห่างไกลจากโรคซึมเศร้าอย่างมีความสุขสงบมากขึ้น

จากข้อมูลดังกล่าวมาแล้วคงไม่ต้องสงสัยแล้วว่าทำไมผู้ป่วยโรคซึมเศร้าถึงฆ่าตัวตาย? เพราะฉะนั้นหากใครที่ยังปล่อยให้ตัวเองเกิดความคิดลบ ๆ ไม่ว่าจะเป็นผู้ป่วยโรคซึมเศร้าหรือคนที่ปรกติ ก็ควรหันมาดูแลและฝึกจัดการกับความคิดของตัวเอง หากใครไม่สามารถรับมือและจัดการกับความรู้สึกนึกคิดด้วยตัวเองได้ ขอแนะนำว่าให้ปรึกษาจิตแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญดีที่สุดนะคะ

และถ้าหากใครมีความคิดอยากฆ่าตัวตาย สามารถโทรไปขอความช่วยเหลือหรือปรึกษาได้ที่ :

สายด่วนสุขภาพจิต 1323 โทรฟรีตลอด 24 ชั่วโมง.

สะมาริตันส์  โทร.02- 713-6793  สายด่วนคลายทุกข์ เปิดให้บริการฟรีทุกวัน ตั้งแต่ 12.00 น. ถึง 22.00 น.

ข้อมูลอ้างอิง : ศูนย์ความรู้เทคโนโลยีโรคซึมเศร้าไทย, RamaMental, ThaiPBS, หนังสือกรรมตามสมอง โดย คุณขุนเขา สินธุเสน เขจรบุตร

อ่านบทความที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม : 7 เคล็ดลับเอาชนะโรคซึมเศร้าด้วยตัวเราเอง

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here